Redžematović je naglasio da je islamska zajednica bila zainteresovana da učestvuje u istraživanju i revitalizaciji tvrđave na Ribnici otkako je projekat u maju najavila TO Podgorica i Glavni grad.
„Ono što je sporno mi nismo učestvovali u javnoj raspravi. Druga stvar se tiče selektivnog pristupa revitalizaciji. Na taj način se pravi diskriminacija u odnosu na islamsku arhitekturu i taj vremenski sloj, jer su dobro poznati temelji džamije sultana Mehmeda Fatiha II koja je sagrađena u sklopu tvrđave. U svakom mjestu sakralni objekat je jedan od glavnih i predstavlja nukleus interesovanja domaćeg stanovništa i turista“, kazao je Redžematović.
Dodaje da se tako eliminiše dio istorije i pamćenja islamskog stanovništa.
“I prava da baštinimo svoju kulturu. Iracionalno se pristupilo tome da se tvrđava Depedogen prenebragava, a činjenica je da je ona tu postojala tri vijeka“, kazao je Redžematović
Redžematović je podsjetio da su u prošlosti brojni spomenici islamske kulture u Podgorici devastirani.
„Pokrštena je Sat kula, imali smo devastaciju muslimanskog mezarja na Pobrežju,koje je bukvalno preorano i prebačeno na Cijevnu. Na taj način se htjelo izbrisati dio kulture i sjećanja koji je integralni dio istorije ovog grada. Ako se vratimo još unazad porušene su dvije značajne džamije – Hadrovića džamija, koju smo uspjeli da obnovimo iz temelja. Porušena je glavna podgorička džamija Glavatovića koja je imala i bolnicu, u kojoj su organizovane značajne manifestacije. U Podgorici je postojalo 15 džamija to su najnovija saznanja“, kazao je Redžematović.
Ističe da je naziv tvrđave Depedogen potkrijepljen naučnim činjenicama.
„Ona se pominje u svoj arhivskoj građi od Istanbulskog arhiva. Naziv Nemanjin grad nije naučno dokazan, taj naziv uglavnom koriste Srbi, dok ostali narodi Bošnjaci, Albanci, Crnogorci i Hrvati ne“, kazao je Redžematović.
Arheolog Predrag Lutovac, koji je radio istraživanja na obali Ribnice, navodi da se ovdje radi striktno o vojnom utvrđenju.
"Twisted" got a trailer
Bob Weir, guitarist and lead singer of the Grateful Dead
Marvel has released a teaser for the New Avengers, and Thor is back.
“Kad se pojavi spornost šta kom vremenu pripada – tu je glavna arheologija, a vrlo malo pažnje poklanjamo arheološkim istraživanjima”, navodi Lutovac.
Podsjeća da su prva arheološka istraživanja vršena 1963. godine, kada je to sproveo Pavle Mijović na tvrđavi Ribnici.
“Tako se vodi u literaturi i tako i on navodi. On će naravno u tekstu da napiše da je naziv Depedogen. Istražio je i uglavnom je pratio bedeme utvrđenja, a to je površina od 3.400 kvadrata. To nije grad, nego tvrđava. Ako uzmemo u obzir da se i oko Stare varoši prostirao bedem sa kulama koje su i dan danas sačuvane… Ovdje se striktno radi o vojnom utvrđenju”, kazao je Lutovac.
Na osnovu ranijih istraživanja Pavla Mijovića i istraživanja Lutovca iz 2014. godine, kao i najnovijih istraživanja koja se vrše na jugoistočnom bedemu, situacija sa terena pokazuje da je bespovratno izgubljeno mnogo toga.
“Kad je građena kuća Đonovića, skinut je sloj debljine metar, sklonili smo kuću gdje smo otkrili određene objekte. Na osnovu situacionog plana, to je jedini prostor gdje smo mogli da istražujemo. Odma se pojavljuje ta kamena breča, a to je nesumnjiv dokaz da su Đonovići prekrili taj sloj do staze i ušli u breču čak metar i sve što se nalazilo na tom prostoru je bespovratno izgubljeno”, istakao je Lutovac.
On je u emisiji i dostavio fotografije gdje se dokazuje da se na tom prostoru pojavljuje “odbrambeni bedem”, koji se pruža duž rijeke Morače i bedesmi zid unutar samog reduta.
Navodi da tvrđavu treba posmatrati sa vremena u kom je građena, istakavši da su tokom istraživanja pronađena đulad od topova, kao i lokacije na kojima su stajali topovi.
“Najnovija istraživanja pokazala su da su pronađeni djelovi objekata koji su najrani na ovom prostoru. Pripadaju 15. vijeku i ostaci su kasarni, jer je tu morala biti i vojska. U svim dosadašnjim istraživanja pokazuje se da sav materijal pripada osmanskom periodu. Nađen je i rimski spomenik, koji je otkinut i od njega je napravljen dovratnik na kome piše broj 44. Nesumnjivo je da ga je našao Pavle Mijović, ali se postavlja pitanje šta je sa prvih 43 i gdje se oni nalaze, ali o tome nemamo podatke”, kazao je Lutovac.
Ističe i da na prostoru nisu pronađeni ostaci džamije, za koju su pojedini tvrdili da se nalazila na tom prostoru i koja se vidi na nekim fotografijama. On je predložio da se na nekoj drugoj lokaciji obnovi džamija, koja je tu postojala, sudeći prema fotografijama. Lutovac navodi da je to sve kulturno dobro Crne Gore koje se mora čuvati.
“Tu jasno postoje i zakoni koji kaže da može da se obnovi ako pronađemo temelje ili ako postoji fotografija ili dobra grafika na osnovu koje može da se izvrši rekonstrukcija”, istakao je Lutovac.
Navodi da su potrebna ogromna sredstva za istraživanja tvrđave, a što pokazuju i podaci su bedemi debljine od tri do pet metara.
Stamatović: Sveti Sava direktno pominje da je njegov otac Stefan Nemanja rođen u Ribnici
Istoričar Aleksandar Stamatović je citirao dio lista „Crnogorac“ u kojem piše da je 1872. godine zabilježena proslava Svetog Save u kojem piše da je Podgorica „srpska opština pod Osmanskom vlašću“.
„Sveti Sava direktno pominje da je njegov otac Stefan Nemanja rođen u Ribnici. Imate dva žitija Svetoga Simeona, životopiosa od Save Nemanjića i imate Stefana Prvovjenčanog, koji je prvi iz te loze proglašen kraljem. Tamo imate konstataciju u žitiju da je Stefan Nemanja rođen u mjestu Ribnica, koje se ne vezuje za rijeku Ribnicu“, navodi Stamatović.
Citirao je i dio iz knjige Andrije Jovićevića.
„Većinu naselja u Staroj varoši čine muslimani, ova je razlika u doba turske vladavine bila znatno veća u korist muhamedanaca, zato je varoš dobila i ovakav tip. No, i Srba i bilo uvijek znatan broj. Srbi nijesu imali dugo crkvu, u Staroj varoši pokazuju tri mjesta gdje su bile crkve – kod Đečevića kuće kod rpa i tekije, ne zna se šta je bilo sa njima, ali Srbi nijesu smjeli da na nekom od ovih mjesta podignu crkvu“, navodi se u citatu koji je pročitao Stamatović.
On je naveo zbog čega je počivši mitropolit Amfilohije dolazio kod te porodice i odlikovao najstarijeg člana te porodice.
„Časna muslimanska staropodgorička porodica je 1938. godine je mitropolitu Gavrilu Dožiću predala ostatke mošti svete Fevronije i svetog Teodora koje su bili u njihovoj kući“, navodi Stamatović.
Cijelu emisiju možete pogledati na linku:
